Sporządzanie spisu inwentarza przez komornika – czym jest i kiedy jest potrzebny?

Czym jest spis inwentarza?

Spis inwentarza to formalny dokument urzędowy, sporządzany przez komornika sądowego, zawierający wykaz aktywów i pasywów wchodzących w skład spadku lub majątku dłużnika. Jego celem jest precyzyjne ustalenie stanu majątku na potrzeby postępowania sądowego – najczęściej spadkowego lub egzekucyjnego.

Podstawa prawna

Sporządzanie spisu inwentarza regulują:

• Kodeks cywilny (art. 1031–1040 k.c.) – w zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe i skutków spisu,
• Kodeks postępowania cywilnego (art. 637–643 k.p.c.) – procedura sporządzania spisu inwentarza,
• Ustawa o komornikach sądowych z dnia 22 marca 2018 r.

Kiedy sporządza się spis inwentarza?

Spis inwentarza jest sporządzany najczęściej w następujących sytuacjach:

• Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – spadkobierca przyjmując spadek w ten sposób odpowiada za długi spadkowe jedynie do wysokości aktywów spadku. Spis inwentarza precyzyjnie wyznacza tę granicę,
• Na wniosek wierzyciela spadkodawcy – jeśli wierzyciel chce poznać stan aktywów wchodzących w skład spadku,
• Na wniosek spadkobiercy lub legatariusza – dla ustalenia zakresu dziedziczonego majątku,
• W sprawach egzekucyjnych – komornik może być zobowiązany do sporządzenia spisu majątku dłużnika.

Jak przebiega sporządzanie spisu inwentarza?

1. Postanowienie sądu – podstawą działania komornika jest postanowienie sądu (lub notariusza w ramach europejskiego poświadczenia spadkowego) zlecające sporządzenie spisu.

2. Wizyta komornika – komornik udaje się do miejsca, w którym znajduje się majątek (najczęściej ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy lub siedziba dłużnika).

3. Opis i wycena składników majątku – komornik sporządza szczegółowy opis wszystkich ruchomości, nieruchomości, wierzytelności, środków na rachunkach bankowych oraz zobowiązań (długów).

4. Protokół spisu inwentarza – po zakończeniu czynności komornik sporządza protokół zawierający pełny wykaz aktywów (z szacunkową wyceną) oraz pasywów, który przekazuje sądowi.

Jakie są skutki prawne spisu inwentarza?

Spis inwentarza jest dokumentem urzędowym mającym moc dowodową w postępowaniu sądowym. W przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza wyznacza górną granicę odpowiedzialności spadkobiercy za długi. Ewentualne błędy w wykazie składników majątku mogą prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej.

Wykaz inwentarza a spis inwentarza

Warto odróżnić spis inwentarza (sporządzany przez komornika na podstawie postanowienia sądu) od wykazu inwentarza (sporządzanego samodzielnie przez spadkobiercę i składanego w sądzie lub u notariusza). Oba dokumenty służą temu samemu celowi, jednak sporządzone przez komornika mają większą moc dowodową.

Koszty sporządzenia spisu inwentarza

Koszty czynności komornika przy sporządzaniu spisu inwentarza ponosi wnioskodawca (zaliczka) i są one zasądzane od stron stosownie do wyniku postępowania. Szczegółowe stawki określa Ustawa o kosztach komorniczych.